Sử dụng phương pháp tọa độ trong không gian để giải các bài toán

  1. Tác giả: LTTK CTV
    Đánh giá: ✪ ✪ ✪ ✪ ✪

    Bài viết hướng dẫn sử dụng phương pháp tọa độ trong không gian để giải các bài toán hình học không gian.

    I. KỸ NĂNG CHỌN HỆ TRỤC TỌA ĐỘ $OXYZ$
    Loại I. TAM DIỆN
    1. Tam diện vuông

    01.png ​
    2. Tam diện có một góc vuông
    02.png ​
    Ta có thể chọn hệ tọa độ chứa góc phẳng đó.

    Loại II. HÌNH CHÓP
    1. Hình chóp đều $S.ABC$

    Gốc $O$ trùng với trọng tâm $G$ của đáy, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    -3.png ​
    Đáy của chóp đều $S.ABC$:
    04.png ​

    2. Hình chóp đều $S.ABCD$
    Cách chọn 1:

    Gốc $O$ trùng với tâm của hình vuông $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    05.png ​
    Đáy của chóp đều $S.ABCD$:
    06.png ​
    Cách chọn 2:
    Gốc $O$ trùng với tâm của hình vuông $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    07.png ​
    Đáy của chóp đều $S.ABCD$:
    08.png ​
    3. Hình chóp $S.ABCD$ có $SA \bot (ABCD)$a. Đáy $ABCD$ là hình chữ nhật[/B]Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của hình chữ nhật $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    09.png ​
    Đáy của chóp $S.ABCD$:
    10.png ​
    b. Đáy $ABCD$ là hình thoi
    Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của hình thoi $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    11.png ​
    Đáy của chóp $S.ABCD$:
    12.png ​
    4. Hình chóp $S.ABC$ có $SA \bot (ABC)$
    a. Đáy $ABC$ là tam giác vuông tại $A$

    Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của tam giác $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    13.png ​
    Đáy của chóp $S.ABC$:
    14.png ​
    b. Đáy $ABC$ là tam giác vuông tại $B$[/B]Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của tam giác $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    15.png ​
    Đáy của chóp $S.ABC$:
    16.png ​
    c. Đáy $ABC$ là tam giác đều[/B]Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của tam giác $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    17.png ​
    Đáy của chóp $S.ABC$:
    18.png ​
    d. Đáy $ABC$ là tam giác cân tại $A$ có $\widehat {BAC} = {120^0}$[/B]Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của tam giác $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    19.png ​
    Đáy của chóp $S.ABC$:
    20.png ​
    5. Hình chóp $S.ABCD$ có $(SAB) \bot (ABCD)$a. Đáy là hình chữ nhật $ABCD$[/B]Gốc $O$ trùng với trung điểm của cạnh $AB$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    21.png ​
    Đáy của chóp $S.ABCD$:
    22.png ​
    b. Đáy là hình thoi $ABCD$ có góc $\widehat {BAD} = {120^0}$[/B]Gốc $O$ trùng với trung điểm của cạnh $AB$, $Oz$ trùng với đường cao của hình chóp.
    23.png ​
    Đáy của chóp $S.ABCD$:
    24.png ​
    Loại III. HÌNH LĂNG TRỤ
    1. Hình lăng trụ tam giác đều $ABC.A’B’C’$[/B]
    Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của tam giác đều $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của hình lăng trụ.
    25.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABC.A’B’C’$:
    26.png ​

    2. Hình lăng trụ tứ giác đều $ABCD.A’B’C’D’$

    Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của hình vuông $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình lăng trụ.
    27.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABCD.A’B’C’D’$:
    28.png ​
    3. Hình lăng trụ đứng $ABC.A’B’C’$ có đáy là tam giác $ABC$ có $\widehat {BAC} = {120^0}$Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của tam giác đều $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của hình lăng trụ.
    29.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABC.A’B’C’$:
    30.png ​
    4. Hình lăng trụ đứng $ABCD.A’B’C’D’$ có đáy là hình thoi $ABCD$ có $\widehat {BAD} = {120^0}$Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của hình thoi $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình lăng trụ.
    31.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABCD.A’B’C’D’$:
    32.png ​
    5. Hình lăng trụ $ABC.A’B’C’$ có hình chiếu của $A’$ trùng với tâm đáy và $\Delta ABC$ vuôngGốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của tam giác $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của lăng trụ.
    33.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABC.A’B’C’$:
    34.png ​
    6. Hình lăng trụ $ABC.A’B’C’$ có hình chiếu của $A’$ trùng với tâm đáy và $\Delta ABC$ đềuGốc $O$ trùng với trọng tâm $G$ của tam giác $ABC$, $Oz$ trùng với đường cao của lăng trụ.
    35.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABC.A’B’C’$:
    36.png ​
    7. Hình hộp chữ nhật $ABCD.A’B’C’D’$Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của hình chữ nhật $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình lăng trụ.
    37.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABCD.A’B’C’D’$:
    38.png ​

    8. Hình lập phương $ABCD.A’B’C’D’$

    Gốc $O$ trùng với đỉnh $A$ của hình vuông $ABCD$, $Oz$ trùng với đường cao của hình lăng trụ.
    39.png ​
    Đáy của lăng trụ $ABCD.A’B’C’D’$:
    40.png ​

    II. CHUYỂN NGÔN NGỮ HÌNH HỌC THUẦN TÚY SANG NGÔN NGỮ TỌA ĐỘ

    Ngôn ngữ Hình học
    Ngôn ngữ Tọa độ​
    1) Chứng minh hai đường thẳng ${d_1}$ và ${d_2}$ vuông góc.${d_1}$ do có vectơ chỉ phương ${\vec u_1}\left( {{x_1};{x_2};{x_3}} \right).$
    ${d_2}$ có vectơ chỉ phương $\overrightarrow {{u_2}} \left( {{y_1};{y_2};{y_3}} \right).$
    YCBT: $\overrightarrow {{u_1}} .\overrightarrow {{u_2}} = 0$ $ \Leftrightarrow {x_1}{y_1} + {x_2}{y_2} + {x_3}{y_3} = 0.$
    2) Xác định góc giữa hai đường thẳng.$\cos \alpha = \frac{{\left| {{{\vec u}_1}.{{\vec u}_2}} \right|}}{{\left| {{{\vec u}_1}} \right|.\left| {{{\vec u}_2}} \right|}}.$
    3) Chứng minh hai đường thẳng ${d_1}$ và ${d_2}$ song song.$\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {{{\vec u}_1} = k{{\vec u}_2}}\\
    {A \in {d_1} \Rightarrow A \notin {d_2}}
    \end{array}} \right.$ hoặc $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {\left[ {{{\vec u}_1},{{\vec u}_2}} \right] = \vec 0}\\
    {A \in {d_1} \Rightarrow A \notin {d_2}}
    \end{array}} \right..$
    4) Tính diện tích tam giác $ABC.$${S_{ABC}} = \frac{1}{2}\left| {\left[ {\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {AC} } \right]} \right|.$
    5) Tính diện tích tứ giác $ABCD.$${S_{ABCD}} = {S_{ABC}} + {S_{ACD}}$ $ = \frac{1}{2}\left| {[\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {AC} ]} \right|$ $ + \frac{1}{2}\left| {[\overrightarrow {AC} ,\overrightarrow {AD} ]} \right|.$
    6) Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng chéo nhau ${d_1}$ và ${d_2}.$${M_1} \in {d_1}$; ${M_2} \in {d_2}$ $ \Rightarrow d\left( {{d_1};{d_2}} \right)$ $ = \frac{{\left| {\left[ {{{\vec u}_1},{{\vec u}_2}} \right].\overrightarrow {{M_1}{M_2}} } \right|}}{{\left| {\left[ {{{\vec u}_1},{{\vec u}_2}} \right]} \right|}}.$
    7) Tính khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng.${M_0}\left( {{x_0};{y_0};{z_0}} \right)$; $(P):ax + by + cz + d = 0.$
    $ \Rightarrow d\left( {{M_0};(P)} \right)$ $ = \frac{{\left| {a{x_0} + b{y_0} + c{z_0} + d} \right|}}{{\sqrt {{a^2} + {b^2} + {c^2}} }}.$
    8) Tính khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng.${M_0}\left( {{x_0};{y_0};{z_0}} \right)$; $d$ có vtcp $\vec a\left( {{a_1};{a_2};{a_3}} \right)$; $N \in d.$
    $ \Rightarrow d\left( {{M_0};d} \right)$ $ = \frac{{\left| {[\overrightarrow {{M_0}N} ,\vec a]} \right|}}{{|\vec a|}}.$
    9) Tính thể tích hình chóp $S.ABC.$${V_{S.ABC}} = \frac{1}{6}\left| {\left[ {\overrightarrow {SA} ,\overrightarrow {SB} } \right]\overrightarrow {SC} } \right|.$
    10) Tính thể tích hình chóp $S.ABCD.$${V_{S.ABCD}} = {V_{S.ABC}} + {V_{S.ACD}}$ $ = \frac{1}{6}\left| {\left[ {\overrightarrow {SA} ,\overrightarrow {SC} } \right]\overrightarrow {SB} } \right|$ $ + \frac{1}{6}\left| {\left[ {\overrightarrow {SA} ,\overrightarrow {SC} } \right]\overrightarrow {SD} } \right|.$
    11) Thể tích hình hộp $ABCD.A’B’C’D’.$${V_{ABCD.A’B’C’D’}} = \left| {\left[ {\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {AD} } \right]\overrightarrow {AA’} } \right|.$
    12) Chứng minh $CK \bot (MNP).$Chỉ rõ $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {\overrightarrow {CK} .\overrightarrow {MN} = 0}\\
    {\overrightarrow {CK} .\overrightarrow {MP} = 0}
    \end{array}} \right..$
    13) Chứng minh $PH//(ABC).$Chỉ rõ $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {\overrightarrow {PH} .{{\vec n}_{(ABC)}} = 0}\\
    {P \notin (ABC)}
    \end{array}} \right..$
    Lưu ý: Các yêu cầu khác thì chuyển tương tự.

    III. BÀI TẬP MINH HỌA
    Bài tập 1
    : Cho tứ diện $OABC$ có đáy $OBC$ là tam giác vuông tại $O$, $OB = a$, $OC = a\sqrt 3 $ $(a > 0)$ và đường cao $OA = a\sqrt 3 .$ Gọi $M$ là trung điểm của cạnh $BC.$ Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng $AB$ và $OM.$
    Hướng dẫn:
    41.png ​
    Bước 1: Chọn hệ trục tọa độ như hình vẽ.
    Khi đó: $O(0;0;0)$, $A(0;0;a\sqrt 3 )$, $B(a;0;0)$, $C(0;a\sqrt 3 ;0)$, $M\left( {\frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2};0} \right).$
    Bước 2: Ta có: $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {\overrightarrow {AB} = (a;0; – a\sqrt 3 )}\\
    {\overrightarrow {OM} = \left( {\frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2};0} \right)}
    \end{array}} \right..$
    $ \Rightarrow [\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {OM} ]$ $ = \left( {\frac{{3{a^2}}}{2}; – \frac{{\sqrt 3 {a^2}}}{2};\frac{{3{a^2}}}{2}} \right)$ và $\overrightarrow {OB} = (a;0;0).$
    Lúc đó: $d(AB;OM)$ $ = \frac{{|\overrightarrow {OB} .[\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {OM} ]|}}{{|[\overrightarrow {AB} ,\overrightarrow {OM} ]|}}$ $ = \frac{{a\sqrt {15} }}{5}.$

    Bài tập 2
    : Cho hình chóp $S.ABC$ có đáy là tam giác $ABC$ vuông cân tại $A$, $AB = AC = a$ $(a > 0)$, hình chiếu của $S$ trên đáy trùng với trọng tâm $G$ của $\Delta ABC.$ Đặt $SG = x$ $(x > 0).$ Xác định giá trị của $x$ để góc phẳng nhị diện $(B;SA;C)$ bằng ${60^0}.$
    Hướng dẫn:
    Ta có: $BC = a\sqrt 2 .$ Gọi $M$ là trung điểm của $BC.$
    $ \Rightarrow AM = \frac{{a\sqrt 2 }}{2}$; $AG = \frac{{a\sqrt 2 }}{3}.$
    Gọi $E$, $F$ lần lượt là hình chiếu của $G$ lên $AB$, $AC.$ Tứ giác $AEGF$ là hình vuông.
    $ \Rightarrow AG = AE\sqrt 2 $ $ \Rightarrow AE = AF = \frac{a}{3}.$
    Chọn hệ trục như hình vẽ:
    42.png ​
    $A(0;0;0)$, $B(a;0;0)$, $C(0;a;0)$, $G\left( {\frac{a}{3};\frac{a}{3};0} \right)$, $S\left( {\frac{a}{2};\frac{a}{2};x} \right).$
    $\overrightarrow {SA} = \left( {\frac{a}{3};\frac{a}{3};x} \right)$, $\overrightarrow {SB} = \left( {\frac{{2a}}{3}; – \frac{a}{3}; – x} \right)$, $\overrightarrow {SC} = \left( { – \frac{a}{3};\frac{{2a}}{3}; – x} \right).$
    $[\overrightarrow {SA} ,\overrightarrow {SB} ] = \left( {0;ax; – \frac{{{a^2}}}{3}} \right)$ $ = a\left( {0;x; – \frac{a}{3}} \right)$ $ = a.{\vec n_1}$ với ${\vec n_1} = \left( {0;x; – \frac{a}{3}} \right).$
    $[\overrightarrow {SA} ,\overrightarrow {SC} ]$ $ = \left( { – ax;0;\frac{{{a^2}}}{3}} \right)$ $ = – a\left( {x;0; – \frac{a}{3}} \right)$ $ = – a{\vec n_2}$ với ${\vec n_2} = \left( {x;0; – \frac{a}{3}} \right).$
    Mặt phẳng $(SAB)$ có vectơ pháp tuyến ${\vec n_1} = [\overrightarrow {SA} ,\overrightarrow {SB} ].$
    Mặt phẳng $(SAC)$ có vectơ pháp tuyến ${\vec n_2} = [\overrightarrow {SA} ,\overrightarrow {SC} ].$
    Góc phẳng nhị diện $(B;SA;C)$ bằng ${60^0}.$
    $ \Leftrightarrow \cos {60^0}$ $ = \frac{{\left| {0.x + x.0 + \frac{a}{3}.\frac{a}{3}} \right|}}{{\sqrt {0 + {x^2} + \frac{{{a^2}}}{9}} \sqrt {{x^2} + 0 + \frac{{{a^2}}}{9}} }}$ $ = \frac{{{a^2}}}{{9{x^2} + {a^2}}}.$
    $ \Leftrightarrow \frac{1}{2} = \frac{{{a^2}}}{{9{x^2} + {a^2}}}$ $ \Leftrightarrow 9{x^2} + {a^2} = 2{a^2}$ $ \Leftrightarrow 9{x^2} = {a^2}$ $ \Leftrightarrow x = \frac{a}{3}.$
    Kết luận $x = \frac{a}{3}.$

    Bài tập 3
    : Cho lăng trụ $ABC.A’B’C’$ có các mặt bên đều là hình vuông cạnh $a.$ Gọi $D$, $F$ lần lượt là trung điểm của các cạnh $BC$, $C’B’.$ Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng $A’B$ và $B’C’.$
    Hướng dẫn:
    43.png ​
    Vì các các mặt bên của lăng trụ đều là hình vuông nên $AB= BC =CA$ $= A’B’= B’C’=C’A’=a$
    Suy ra các tam giác $ABC$, $A’B’C’$ là các tam giác đều.
    Chọn hệ trục $Axyz$, với $Ax$, $Ay$, $Az$ đôi một vuông góc với $A(0;0;0)$, $B\left( {\frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2};0} \right)$, $C\left( { – \frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2};0} \right)$, $A'(0;0;a)$, $B’\left( {\frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2};a} \right)$, $C’\left( { – \frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2};a} \right).$
    Ta có: $B’C’//BC$, $B’C’//\left( {A’BC} \right).$
    $ \Rightarrow d\left( {B’C’;A’B} \right)$ $ = d\left( {B’C’;\left( {A’BC} \right)} \right)$ $ = d\left( {B’;\left( {A’BC} \right)} \right).$
    $\overrightarrow {A’B} = \left( {\frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2}; – a} \right)$, $\overrightarrow {A’C} = \left( { – \frac{a}{2};\frac{{a\sqrt 3 }}{2}; – a} \right).$
    $\left[ {\overrightarrow {A’B} ,\overrightarrow {A’C} } \right]$ $ = \left( {0;{a^2};\frac{{{a^2}\sqrt 3 }}{2}} \right)$ $ = {a^2}\left( {0;1;\frac{{\sqrt 3 }}{2}} \right)$ $ = {a^2}\vec n$ với $\vec n = \left( {0;1;\frac{{\sqrt 3 }}{2}} \right).$
    Phương trình mặt phẳng $(A’BC)$ qua $A’$ với vectơ pháp tuyến $\vec n:$
    $0(x – 0) + 1(y – 0) + \frac{{\sqrt 3 }}{2}(z – a) = 0$ $ \Leftrightarrow \left( {A’BC} \right):$ $y + \frac{{\sqrt 3 }}{2}z – \frac{{a\sqrt 3 }}{2} = 0.$
    $ \Rightarrow d\left( {B’,\left( {A’BC} \right)} \right)$ $ = \frac{{\left| {\frac{{a\sqrt 3 }}{2} + \frac{{\sqrt 3 }}{2}a – \frac{{a\sqrt 3 }}{2}} \right|}}{{\sqrt {1 + \frac{3}{4}} }}$ $ = \frac{{a\sqrt {21} }}{7}.$
    Kết luận: $d\left( {A’B;B’C’} \right) = \frac{{a\sqrt {21} }}{7}.$
    Bài tập 4: Cho hình lăng trụ ${ABC.{A_1}{B_1}{C_1}}$ có đáy là tam giác đều cạnh $a.$ Biết $A{A_1} = 2a$ và $A{A_1}$ vuông góc với mặt phẳng $(ABC).$ Gọi $D$ là trung điểm của $B{B_1}$; $M$ di động trên cạnh $A{A_1}.$ Tìm giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất của diện tích tam giác $M{C_1}D.$
    Hướng dẫn:
    Chọn hệ trục tọa độ $Oxyz$ như hình vẽ.
    44.png ​
    Khi đó: $A(0;0;0)$, $B(0;a;0)$, ${A_1}(0;0;2a)$, ${C_1}\left( {\frac{{a\sqrt 3 }}{2};\frac{a}{2};2a} \right)$ và $D(0;a;a).$ Do $M$ di động trên $A{A_1}$, tọa độ $M(0;0;t)$ với $t \in [0;2a].$
    Ta có: ${S_{\Delta D{C_1}M}} = \frac{1}{2}\left| {\left[ {{{\overrightarrow {DC} }_1},\overrightarrow {DM} } \right]} \right|.$
    Ta có: $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {{{\overrightarrow {DC} }_1} = \left( {\frac{{a\sqrt 3 }}{2}; – \frac{a}{2};a} \right)}\\
    {\overrightarrow {DM} = (0; – a;t – a)}
    \end{array}} \right..$
    $ \Rightarrow \left[ {\overrightarrow {DG} ,\overrightarrow {DM} } \right]$ $ = \left( {\frac{{ – a}}{2}(t – 3a);\sqrt 3 (t – a);a\sqrt 3 } \right).$
    $ \Rightarrow \left[ {\overrightarrow {DG} ,\overrightarrow {DM} } \right]$ $ = \frac{a}{2}\sqrt {{{(t – 3a)}^2} + 3{{(t – a)}^2} + 3{a^2}} .$
    $ = \frac{a}{2}\sqrt {4{t^2} – 12at + 15{a^2}} .$
    ${S_{\Delta D{C_1}M}}$ $ = \frac{1}{2}.\frac{a}{2}\sqrt {4{t^2} – 12at + 15{a^2}} .$
    Giá trị lớn nhất của ${S_{\Delta D{C_1}M}}$ tùy thuộc vào giá trị của tham số $t.$
    Xét $f(t) = 4{t^2} – 12at + 15{a^2}$ $(t \in [0;2a]).$
    Ta có: $f'(t) = 8t – 12a = 0$ $ \Leftrightarrow t = \frac{{3a}}{2}.$
    Lập bảng biến thiên ta được giá trị lớn nhất của ${S_{\Delta D{C_1}M}} = \frac{{{a^2}\sqrt {15} }}{4}$ khi $t = 0$ hay $M \equiv A.$
    Bài tập 5: Cho hình chóp $S.ABC$ có đáy $ABC$ là tam giác vuông cân tại $B$, $AB = BC = 2a$; hai mặt phẳng $(SAB)$ và $(SAC)$ cùng vuông góc với mặt phẳng $(ABC).$ Gọi $M$ là trung điểm của $AB$, mặt phẳng chứa $SM$ và song song với $BC$, cắt $AC$ tại $N.$ Biết góc giữa hai mặt phẳng $(SBC)$ và $(ABC)$ bằng ${60^0}.$ Tính thể tích khối chóp $S.BCNM$ và khoảng cách giữa hai đường thẳng $AB$ và $SN$ theo $a.$
    Hướng dẫn:
    $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {(SAB) \bot (ABC)}\\
    {(SAC) \bot (ABC)}
    \end{array}} \right.$ $ \Rightarrow SA \bot (ABC).$ Như vậy đường cao $S.ABC$ là $SA.$
    $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {BC \bot (SAB)}\\
    {SB \subset (SAB)}
    \end{array}} \right.$ $ \Rightarrow BC \bot SB$ và $BC \bot AB$ nên góc giữa hai mặt phẳng $(SBC)$ và $(ABC)$ là góc $SBA$ $ \Rightarrow SBA = {60^0}.$ Suy ra: $SA = AB.\tan {60^0} = 2\sqrt 3 a.$
    Chọn hệ trục tọa độ $Oxyz$ như hình vẽ.
    45.png ​
    Khi đó: $B(0;0;0)$, $A(2a;0;0)$, $C(0;2a;0)$, $S(2a;0;2a\sqrt 3 )$ $ \Rightarrow M(a;0;0)$, $N(a;a;0).$
    Ta có: $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {\overrightarrow {BS} = (2a;0;2\sqrt 3 a)}\\
    {\overrightarrow {BM} = (a;0;0)}\\
    {\overrightarrow {BN} = (a;a;0)}
    \end{array}} \right..$
    $ \Rightarrow \left[ {\overrightarrow {BM} ,\overrightarrow {BN} } \right] = \left( {0;0;{a^2}} \right).$
    Suy ra: ${V_{S.BMN}} = \frac{1}{6}\left| {\overrightarrow {BS} .\left[ {\overrightarrow {BM} ,\overrightarrow {BN} } \right]} \right|$ $ = \frac{{\sqrt 3 }}{3}{a^3}.$
    Tương tự: ${V_{S.BNC}} = \frac{1}{6}\left| {\overrightarrow {BS} .\left[ {\overrightarrow {BN} ,\overrightarrow {BC} } \right]} \right|$ $ = \frac{{2\sqrt 3 }}{3}{a^3}.$
    Lúc đó: ${V_{S.BCNM}}$ $ = {V_{S.BNM}} + {V_{S.BCN}}$ $ = \sqrt 3 {a^3}.$
    Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng $AB$ và $SN$ theo $a.$
    Ta có: $\left\{ {\begin{array}{*{20}{l}}
    {\overrightarrow {BA} = (2a;0;0)}\\
    {\overrightarrow {SN} = ( – a;a; – 2a\sqrt 3 )}
    \end{array}} \right.$ $ \Rightarrow \left[ {\overrightarrow {BA} ,\overrightarrow {SN} } \right]$ $ = \left( {0;4\sqrt 3 {a^2};2{a^2}} \right)$ và $\overrightarrow {BS} = (2a;0;2a\sqrt 3 ).$
    Lúc đó: $d(SN;AB)$ $ = \frac{{\left| {\overrightarrow {BS} .\left[ {\overrightarrow {BA} ,\overrightarrow {SN} } \right]} \right|}}{{\left| {\left[ {\overrightarrow {BA} ,\overrightarrow {SN} } \right]} \right|}}$ $ = \frac{{4\sqrt 3 {a^3}}}{{a\sqrt {52} }} = \frac{{2a\sqrt {39} }}{{13}}.$[/B][/B]